Forma, treść, oświetlenie – z perspektywy architekta


Jean Luc Lambert - Schréder Urban Deco Business Segment Manager
Jean-Luc Lambert
Dyrektor Segmentu Biznesowego – Urban Deco

Przechadzając się nocą po urokliwym ryneczku, gwarnym centrum miasta czy spacerując nadmorską promenadą można zwrócić uwagę na tysiąc drobiazgów i uchwycić wiele ciekawych momentów. Uśmiechnięte twarze, gwarne restauracje, pięknie falująca woda przy brzegu fontanny... Wszystko to zachęca do czerpania radości z uroków miasta po zmroku. Ale możemy je docenić tylko dzięki oświetleniu przestrzeni miejskiej, które często traktujemy jako naturalny element krajobrazu. Oprawy uliczne rzadko znajdują się w centrum uwagi, ale trzeba nie lada wysiłku, aby dobrze wpisały się w pejzaż miasta i stały się jego integralną częścią. 
 
Przez dziesięciolecia miejskie oprawy firmy Schréder pomagały niejako ożywić kultowe miejsca po zmroku. Oświetlamy miasta, w których ludzie uwielbiają mieszkać i żyć – na każdym kontynencie. I tak na przykład oprawa YOA doskonale wtapia się w otoczenie zarówno w obszarze portowym Porto Maravilha w Rio de Janeiro, jak i w zabytkowym mieście Mons w Belgii. Ciesząca się niebywałą popularnością oprawa NEOS oświetla różne miejsca, od parków po boiska do gry w pétanque – prowansalskie bule. Zapewnia również bezpieczeństwo na ulicach, peronach kolejowych i przejściach dla pieszych. Z kolei oprawa PERLA kreuje przyjemną atmosferę po zmroku w parkach na terenie Portugalii, a nowoczesne rozwiązanie TECEO sprzedało w ilości ponad 1,5 mln sztuk na całym świecie. 

Wszystkie te klasyki zaprojektował ten sam człowiek –¬ francuski architekt Michel Tortel. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat Michel pracował z zespołem Schréder nad wieloma projektami. Z okazji premiery naszego najnowszego wspólnego rozwiązania, hybrydowego naświetlacza/oprawy VALINTA, rozmawialiśmy o projektowaniu opraw oświetleniowych, o tym, jak ważny jest ich właściwy dobór oraz w jaki sposób mogą one połączyć wiele miejskich krajobrazów.  
 

Michel, firma Schréder korzystała z Twoich projektów podczas opracowywania z przedstawicielami gmin, miast i miasteczek oświetlenia zgodnego z ich wizją. Jesteś architektem. Jak sprawdziło się tutaj Twoje wykształcenie?

Michel: Jako architekci poszukujemy produktów, które niejako towarzyszą istniejącym obiektom architektonicznym, nie przytłaczając lokalnego krajobrazu ani nie kolidując z nim. W przypadku oprawy aspekt ten jest tym bardziej interesujący, że oprawa to przedmiot, który od zawsze pełnił funkcję dekoracyjną. Dekoracja i architektura to dwie kwestie, które idą ze sobą w parze, a jednocześnie są sobie przeciwstawne.

Produkty, które zaprojektowałem 30 lat temu, nadal odnoszą sukces i doskonale się sprawdzają, ponieważ są stosunkowo neutralne i zgodne z podstawowymi kanonami dobrego stylu.

Michel Tortel - Architect & Designer
Michel Tortel
Designer & Architect

Oświetlenie tworzy efekt dekoracyjny, ale ponieważ jesteśmy w przestrzeni miejskiej, mamy obowiązek zachowania pewnego rodzaju neutralności, tak by zastosowane rozwiązanie oświetleniowe nie straciło na atrakcyjności w dłuższej perspektywie. Chcemy oferować produkty, które wyglądają estetycznie zarówno w dzień, jak i w nocy. Na przykład w przypadku oprawy VALINTA diody LED są rozmieszczone w taki sposób, że wygląda ona atrakcyjnie niezależnie od tego, czy jest włączona, czy wyłączona. Staram się tworzyć rozwiązania dyskretne i eleganckie, które subtelnie wpisują się w istniejący krajobraz. 
 

Jedną z cech, która definiuje wyroby firmy Schréder do oświetlenia przestrzeni miejskiej, jest ich wszechstronność. W portfolio produktów znajdziemy oprawy, które zdecydowanie się wyróżniają, jak i rozwiązania idealnie wtapiające się w otoczenie. Jaki jest ich wspólny mianownik? 

Michel: Od samego początku chcieliśmy tworzyć jedno DNA – wspólne cechy marki. Zanurzyć się w języku wspólnoty, społeczności. Połączyć swego rodzaju elastyczność naturalnie charakteryzującą populacje zamieszkujące półkulę południową z rygorem i stanowczością częściej kojarzonymi z północą. Zawsze, gdy projektuję oprawę, tworzę słup lub wysięgnik, na którym będzie montowana, występują one zatem w parach: NEOS+TEKTON, TECEO+ELAYA, YOA+LYRE, przy czym całość ma opowiadać historię – wprost, ale bez przesady....

Osobiście mam prawdziwe upodobanie do prostoty i efektywności. Poruszam się w granicach paradoksu, który polega na tworzeniu obiektu dekoracyjnego, a jednocześnie minimalistycznego pod względem formy. Nieustannie zmuszony jestem zadawać sobie pytanie, co można usunąć, aby zachować tylko to, co istotne. Motywem przewodnim mojej pracy jest dążenie do najprostszej, najbardziej efektywnej konstrukcji, a jednocześnie zdaję sobie sprawę, że rozwiązanie nie może być „nagie” czy smutne.

The contemporary design of the YOA enhances landscapes

Zrealizowane projekty: Tak było w przypadku opraw YOA, które londyńska gmina Newham wykorzystała podczas remontu Stratford, ruchliwej dzielnicy we wschodniej części miasta. Zaobserwowano, że na tym obszarze mieszkańcy rzadziej korzystają z pojazdów. Z kolei innowacje w postaci nowych, dobrze oświetlonych ścieżek rowerowych, poprawiły płynność ruchu i sprawiły, że rowerzyści poczuli się bezpieczniej. Oprawa YOA doskonale uzupełnia nowy wizerunek centrum miasta – Stratford, a dzięki niej lokalne władze zyskały wydajną sieć oświetleniową wartą zainwestowanych funduszy.
 

VALINTA to zupełnie nowa platforma oświetlenia przestrzeni miejskiej – oprawa i naświetlacz, które dają nieograniczone możliwości. Opowiedz nam o tym rozwiązaniu. 

Michel: To, co sprawia, że niezmiennie czerpię przyjemność z pracy, to wyzwanie intelektualne... Oprawa oświetleniowa ma tę szczególną cechę, że ma kilka żyć: jedno, kiedy jest wyłączona, drugie, gdy jest włączona, a ponadto dzięki światłu tworzy specyficzny krajobraz i nadaje miejscom charakterystyczny wygląd. VALINTA to cała rodzina produktów posiadających prawdziwą tożsamość. Projektując różne wersje oprawy chcieliśmy zaoferować architektom, urbanistom i projektantom oświetlenia szeroki zakres możliwości. 
 
Jest to produkt, który łączy w sobie elementy dekoracyjne oraz rozwiązania techniczne, a jednocześnie zachowuje wysoki poziom neutralności. Oprawa rozwiązuje problemy i ograniczenia techniczne i ekonomiczne, jak np. mocowanie, które jest takie samo dla całego asortymentu. VALINTA to dzieło geometrii formalnej i owoc bardzo konstruktywnego i stymulującego dialogu z zespołem projektowym Schréder.

Zadaniem projektanta jest nie tylko stworzenie kształtu, ale myślenie globalne, o estetyce, technice, ekonomii i ostatecznym postrzeganiu rozwiązania przez użytkownika. 

Michel Tortel - Architect & Designer
Michel Tortel
Designer & Architect

Zawsze podobał mi się sposób pracy nad łączeniem innowacyjnych rozwiązań technologicznych i estetyki. Pamiętam, że kiedy projektowaliśmy oprawę PERLA, chcieliśmy, aby błyszczała w nocy jak klejnot. Miała wyglądać maksymalnie luksusowo.

Michel: Często mieliśmy do czynienia z produktami, w których wykorzystywane są nowe technologie, jak np. w przypadku oprawy PERLA. Oczywiście nie postrzegam technologii jako ograniczenia, ponieważ wszelkiego rodzaju nowinki niezmiennie mnie zachwycają, uczą i cieszą. Lubię złożone, skomplikowane projekty, a oprawa PERLA miała być prekursorem, wyznaczać trendy i z czasem zyskać miano produktu o charakterze kultowym. Rozwiązanie to stanowi zatem swego rodzaju manifest. Wybierając oprawę PERLA można nadać oświetlanej przestrzeni odrobinę awangardy. 

PIANO luminaires add a certain panache to the outdoor landscape of the modern AZ Zeno hospital

Zrealizowane projekty: PIANO, kolejny projekt Tortela, jest tego doskonałym przykładem. Oprawę wybrano do oświetlenia parkingów i dróg dojazdowych na terenie obiektu szpitalnego AZ Zeno na belgijskim wybrzeżu Morza Północnego. Z architektonicznego punktu widzenia istotną kwestią było zastosowanie takiego rozwiązania, które idealnie wpisze się w nadmorski krajobraz, w tym w lokalnie występującą roślinność. W Portugalii oprawa PIANO pomogła zmienić teren parkingu przekształcając go w duży obszar przeznaczony dla pieszych, gdzie mieszkańcy mogą się zrelaksować lub zrobić zakupy po zmroku.
 

Wróćmy do rozmowy między inżynierem a projektantem. Jakie są punkty zbieżne i naturalne rozbieżności, nad którymi trzeba zapanować?

Michel: Nasza współpraca to nieustanny dialog. Jak każdy architekt, zwracam ogromną uwagę na szczegóły. Bywam zatem bardzo wymagający wobec techników... Ale nie ma nic przyjemniejszego niż praca z zespołem technicznym, który uważnie słucha i odpowiednio reaguje. Pracujemy szybciej, a efekt jest zdecydowanie lepszy. Oczywiście, zawsze w grę wchodzi rachunek ekonomiczny. Ale kiedy dysponujemy jasnymi wytycznymi, w projekcie bez problemu można połączyć pojęcie estetyki i designu. Wiemy, jak radzić sobie z ograniczeniami przemysłowymi. Design to przede wszystkim sposób myślenia i – podobnie jak w przypadku serwowania posiłków – „podania” projektu. 
 

Michel, dziękuję za Twój czas poświęcony na rozmowę. 
Od wielu dziesięcioleci postrzeganie rozwiązania przez klienta na etapie końcowym ma dla zespołu Schréder znaczenie nadrzędne. Jesteśmy przekonani, że oprawa VALINTA będzie oświetlała place, parki i pomniki przez wiele lat. Mnie jako inżynierowi praca z ekspertami, takimi jak Michel, sprawia ogromną satysfakcję. Życzmy sobie zatem więcej wspólnych sukcesów w przyszłości.